‘Insuline maakt dik!’ Als er één uitspraak is die veel commotie veroorzaakt, dan is deze het wel. Iedereen schijnt een andere mening te hebben, vaak gebaseerd op eigen ervaringen of op informatie vanuit de diabetesverpleegkundige en diëtist. Vandaag wil ik voor eens en altijd een einde maken aan deze discussie. Deze uitspraak suggereert namelijk overgewicht dóór insuline, maar de echte oorzaak ligt elders. Hier lees je waarom insuline je niet dik maakt. 

Laten we eerst eens kijken hoe iemand zonder diabetes aankomt of afvalt. Hierbij is is de insulineproductie dankzij de werkende alvleesklier tenslotte altijd precies goed afgesteld (grrr, jaloers!). Bij een non-diabeet draait alles om de energiebalans: ofwel calorie in VS calorie uit. Eet je meer calorieën dan dat je gebruikt? Dan kom je aan. Gebruik je meer dan dat je eet? Dan val je af [1].

Daarbij moet vermeld worden dat insuline, in het geval van een calorieoverschot, een hormoon is welke er indirect voor zorgt dat het lichaam opgeslagen vet spaart door verbranding van koolhydraten boven vetcellen te prefereren en ook indirect een rol speelt bij de nieuwe vetcellen die het lichaam aanmaakt [2].

Dit geldt dus alleen wanneer een non-diabeet te veel eet en/of te weinig beweegt om in zo’n calorieoverschot te komen. Voor zover ik weet is in 9 van de 10 gevallen men zelf verantwoordelijk voor wat en hoe hij/zij eet/beweegt, uitzonderingen (eetstoornissen, handicap, overige aandoeningen) daargelaten.

Hoe werkt dit wanneer je diabetes type 1 hebt?

Een van de meest gehoorde argumenten waarom insuline dik zou maken, is omdat men kort na de diagnose van type 1 diabetes vaak (flink) aankomt in gewicht. Hier is een logische verklaring voor wanneer we kijken naar de rol van insuline in het lichaam: om transport van energie te regelen van punt A (o.a. bloedstroom) naar punt B (o.a. spieren, lichaamscellen, vetreserves) [3].

Dit houdt in dat we vlak voor de diagnose, en dus met een (deels) kapotte alvleesklier, rondliepen met te weinig of zelfs helemaal geen insuline om de energie (calorieën) uit eten te vervoeren naar de plekken waar het nodig is. Dit is dan ook de reden dat een van de symptomen vooraf aan de diagnose van diabetes gewichtsverlies is [4]; je lichaam neemt de energie niet op. Wanneer we dus voor het eerst na de diagnose weer insuline (zelf) gaan toedienen, dan wordt deze energie ineens wel vervoerd naar de nodige locaties!

Metabolische ziekte

Dit is de reden waarom diabetes ook wel een ‘metabolische ziekte’ wordt genoemd; wanneer onze bloedsuikers door te weinig insuline niet stabiel zijn, werkt ons metabolisme (het verwerken van energie) niet naar behoren. En laten we duidelijk zijn: het feit dat insuline energie vervoert is van levensbelang. Zonder dit loop je rond met torenhoge bloedsuikers en dus kans op serieuze complicaties [5]. Daarnaast heeft je lichaam deze energie nodig voor herstel, vitamines, mineralen, en dus je gezondheid. Gelukkig is daar dus insuline om het lichaam hiermee te helpen.

Wil jij vet verliezen, dan is bewust geen insuline spuiten NIET de manier. Dit betreft een eetstoornis en heet Diabulimia [6], wat levensgevaarlijk is. Mocht jij jezelf hierop betrappen, zoek dan zo snel mogelijk hulp.

Met de mogelijkheid om na de diagnose zélf insuline te spuiten kun je in plaats van te weinig, natuurlijk ook te veel toedienen. Wie te veel insuline in zich heeft, heeft een aanzienlijk grotere kans op hypo’s. Er is echter maar een manier om hypo’s op te lossen: namelijk extra energie nuttigen in de vorm van koolhydraten. Deze tellen mee als calorieën [7]. Hoe meer hypo’s je hebt, hoe meer ‘extra’ calorieën je moet nuttigen en hoe groter de kans dat je op den duur aankomt.

Redenen waarom je als diabeet niet afvalt of aankomt

Gewichtsmanagement als type 1 diabeet is een uitdaging omdat we insuline handmatig kunnen onder- en overdoseren. Redenen waardoor je als diabeet niet afvalt/aankomt kunnen bijvoorbeeld zijn:

  • Vóór de diagnose sloeg je lichaam (deels) geen energie op, met (de juiste dosis) toegediende insuline nu wél
  • Door te lage doseringen sloeg je lichaam (deels) geen energie op, met de juiste dosis toegediende insuline nu wél
  • Nu je insuline (goed gedoseerd) spuit, eet je te veel calorieën, waardoor je aankomt of niet afvalt (net als een non-diabeet)
  • Je moet veel hypo’s oplossen middels extra calorieën (koolhydraten), vanwege te grote doseringen insuline

De sleutel tot succesvol gewichtsmanagement zit hem dus in hoe goed jij je insuline weet te doseren en daarmee je bloedsuikers kunt controleren. Lukt dit je, dan komt gewichtsmanagement namelijk net als bij een non-diabeet neer op calorie in vs calorie uit. Wijzelf zijn verantwoordelijk voor wat we eten en doen, maar ook hoeveel insuline we spuiten. Voor de oorzaak van de hoeveelheid van ons gewicht, of dat nou te weinig of te veel is, moeten we dus wat mij betreft naar onszelf kijken.

Meer calorieën = meer insuline

Te veel insuline = meer calorieën

Te weinig insuline = minder energie

Feit is dus dat insuline je niet dik maakt. Het voordeel: we kunnen er ook zelf wat aan veranderen. Natuurlijk is dit een ontzettende uitdaging, aangezien je rekening moet houden met triljoen factoren. Toch kun je hier zelf ontzettend veel stappen in maken, door te leren over voeding, diabetes, beweging, het lichaam.

Makkelijk? Nee. Mogelijk? 100% zeker.

Fit met Diabetes e-book

Zowel het controleren van je bloedsuikers, als het eten van minder calorieën kan een serieuze uitdaging zijn. Dit is dan ook de reden dat ik bezig ben met mijn ebook ‘Fit met Diabetes‘, welk naar verwachting eind deze zomer beschikbaar is.

Hierin leg ik uit hoe je optimaal je sportdoelen kunt behalen met type 1 diabetes: van het verliezen van vet, tot het sporten zonder hypo’s of hypers.

Wil je op de hoogte blijven? Volg me dan via Instagram op @ronniesdosis.

Bronnen:

[1]: https://jissn.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12970-017-0174-y
[2]: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1204764/#b29-cbr26_2pg019
[3]: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0014579398011491
[4]: https://www.diabetesfonds.nl/over-diabetes/heb-ik-diabetes/symptomen-van-diabetes
[5]: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18230953
[6]: https://www.bmj.com/content/364/bmj.l982
[7]: https://mynutrition.wsu.edu/nutrition-basics