Let op: ik ben geen arts en heb geen medisch diploma. Ik ben dan ook niet verantwoordelijk welke keuzes jij maakt met betrekking tot je diabetes management en voedingspatroon, en de gevolgen hiervan. Praat voordat je een wijziging hierin toepast altijd eerst met je arts. 

De laatste jaren is er een gigantische eiwit-hype. Of je nu regelmatig sport of niet, iedereen is inmiddels wel in aanraking gekomen met het woord eiwit en de bewering dat eiwitten cruciaal zijn voor je dieet, spieren, vetverlies, noem maar op. Het gevolg is dat er inmiddels honderden supplementen bestaan welke je helpen om meer eiwitten te eten, waarvan eiwitpoeder misschien wel de bekendste is. Maar wanneer je diabetes hebt, kun je dan wel zonder gevolgen voor je gezondheid eiwitpoeder nemen? Is eiwitpoeder wel veilig voor mensen met diabetes?

Voor de leek onder ons: eiwitpoeder is een ‘pure vorm’ van eiwitten. Dit wil zeggen dat de poeder dezelfde eiwitten bevat als die uit uit andere bronnen (zoals eten), maar puur is omdat er nauwelijks vetten en/of koolhydraten aanwezig zijn. Men maakt hier vaak een shake van, door het te mengen met bijvoorbeeld water, om zo eiwitten binnen te krijgen.

Dat gezegd hebbende, speelt eiwitpoeder een zéér kleine rol als het gaat om je algehele gezondheid. Er zijn ontzettend veel zaken welke prioriteit hebben boven het eventueel nemen van eiwitpoeder. Denk aan je calorie-inname, hoe vaak je sport, of je buiten sport regelmatig beweegt, of je voldoende slaapt, of je veel stress hebt en het aller belangrijkste: wat doe je om op dagelijkse basis je bloedsuikers goed te managen?

Waarom eiwit-poeder? 
Wanneer je dit allemaal in kaart hebt, kun je jezelf afvragen waarom en of je eiwitpoeder of andere eiwit-supplementen überhaupt nodig hebt. Een niet-atleet heeft op dagelijkse basis gemiddeld 0.8 tot 1.2 gram eiwitten nodig per kilo lichaamsgewicht (1). Dit is om standaardprocessen in het lichaam te ondersteunen (herstel van gebruikte spieren, verzadigd gevoel, etc.). Feit is dat je dit aantal vrij snel haalt. Een man van 80 kilo, die voor het maximum van hierboven (1.2 gram per kg) gaat, moet dan 96 gram eiwitten eten. Een biefstuk, 4 boterhammen met pindakaas, wat yoghurt en je bent er al.

Het grote voordeel voor wanneer je de eiwitten uit ‘normaal eten en drinken’ haalt, is dat je ook geniet van andere vitamines en mineralen. Eiwitpoeder is zo goed als puur eiwit, waarbij er in boterhammen vezels zitten en in biefstuk ijzer (om maar wat te noemen). Daarnaast is het ook een stuk smaakvoller dan een eiwitshake als je het mij vraagt….

Hoe zit het dan voor de sporters onder ons? Atleten worden geadviseerd iets meer eiwitten te consumeren, namelijk dagelijks zo’n 1,4 tot 2 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag (2). Het exacte aantal hangt af van je sportdoelen, frequentie, voedingsvoorkeuren etc, maar het is al een stuk meer dan wat iemand die niet echt sport kan gebruiken. In dit geval gaat de voorkeur, vanwege de vitamines en mineralen, nog altijd uit naar onbewerkte voedingsbronnen t.o.v. eiwitpoeder. Echter is het in sommige gevallen voor mensen lastig om hun dagelijkse eiwitdoel te halen, en dán kan eiwitpoeder een uitkomst bieden. Het biedt je namelijk op een makkelijke manier een grote hoeveelheid eiwitten.

Dit is handig voor mensen die bijvoorbeeld géén vlees eten (vegan eiwitpoeder), veel onderweg zijn, geen tijd hebben om maaltijden te bereiden, etc. Punt is dat het vooral voor gemak gemak biedt, en vooral geen ‘gezondheidsvoordelen’ zoals bedrijven je graag willen doen geloven. Een andere reden om eiwitpoeder te gebruiken, is als ingrediënt voor recepten.

Eiwitpoeder en diabetes
Aan de hand van bovenstaande uitleg kun jij als het goed is al redelijk inschatten of je meer/minder eiwitten nodig hebt dan dat je nu neemt, en of je überhaupt eiwitpoeder nodig hebt. Er blijft dan nog maar een kleine groep over, en voor hen geldt de vraag van deze blog: is het veilig om eiwitpoeder te nemen?

Je kunt met diabetes type 1 gerust eiwitpoeder nemen om je dagelijkse eiwitdoel te halen mits je geen tekenen of symptomen hebt van nierschade (dit voorkom je door goed je bloedsuikers en bloeddruk te managen). Wanneer je een gezonde nierfunctie hebt, gelden de algemene (bovenstaande) richtlijnen voor dagelijkse inname van eiwitten óók voor mensen met diabetes (3). Omdat de eiwitten uit eiwitpoeder niet anders zijn dan die uit voedingsbronnen (4), past dit dus prima in een voedingspatroon mensen met diabetes.

Het is dus wél gevaarlijk wanneer je al schade aan de nieren hebt. In dat geval zet een hoge eiwitinname mogelijk meer druk op de nierfunctie (5), en eiwitpoeder kan bijdragen aan een hogere totaalinname van dagelijkse eiwitten. Maar het maakt daarvoor dus niet uit of het eiwitten uit eiwitpoeder zijn, of eiwitten uit ‘normaal’ eten.

Het feit dat diabetesverpleegkundigen eiwitpoeder voor iedereen met diabetes vaak afraden, is in dit geval simpelweg vanwege een gebrek aan kennis op gebied van het onderwerp, of eventueel uit voorzorg voor jouw specifieke situatie. Dit laatste zul je moeten navragen.

Eiwitpoeder en bloedsuikers
Nu we weten dat je eiwitpoeder kunt nemen wanneer je een gezonde nierfunctie hebt, rest de vraag: wat doet het met je bloedsuikers?

Het nemen van eiwitten (in poedervorm of niet) heeft altijd effect op je bloedsuiker (6). Hoe sterk dit effect is en of je het dus merkt hangt van veel zaken af, zoals wat voor aminozuren in de eiwitten zitten, hoeveel eiwitten je neemt, en of het in combinatie met andere macronutrienten (koolhydraten, vetten) wordt genuttigd. Het staat in ieder geval vast dat voor het transporteren van de aminozuren naar de juiste cellen in je lichaam, insuline nodig is. Is er hiervoor te weinig insuline aanwezig, dan zal je bloedsuiker stijgen.

Eiwitpoeder is de puurste vorm van eiwitten, en daarom voor het lichaam makkelijker te verteren dan wanneer je eiwit haalt uit bijvoorbeeld een stuk vlees. Gevolg hiervan is dat de werking op je bloedsuikers ook sneller kan zijn, dan wanneer je eiwitten eet.

Wanneer je eiwitpoeder neemt, via een shake of als onderdeel van een recept, zul je hiervoor dus de juiste hoeveelheid insuline voor moeten hebben. Hoeveel dit is kun je het best achterhalen door net als bij elke maaltijd je bloedsuikers te monitoren, en op basis hiervan je dosering aan te passen.

Waarom en hoe ik eiwitpoeder gebruik
Ik haal dagelijks mijn benodigde eiwitten (zo’n 160 gram) makkelijk uit de voeding die ik neem. Bijvoorbeeld via kip, biefstuk, kwark, eieren en vis. Hierdoor heb ik geen eiwitpoeder nodig, maar toch gebruik ik het af en toe. Dit omdat ik het gebruik als ingrediënt voor sommige recepten, zoals havermout, of eiwitpannenkoeken!  Nodig voor mijn ‘gezondheid’ of sportdoelen heb ik het dus absoluut niet!

Conclusie
Voor een gezond voedingspatroon of het halen van je sportdoelen, met of zonder diabetes, is eiwitpoeder absoluut geen vereiste. je kunt je dagelijkse eiwitten prima uit onbewerkte voedingsbronnen halen, met als voordeel de mineralen en vitamines welke bij eiwitpoeder ontbreken. Wil je tóch eiwitpoeder gebruiken vanwege het gemak, of als onderdeel van een recept? Dan is het veilig voor mensen met diabetes mits er geen teken van nierschade is. Check dit dus eerst met je diabetesverpleegkundige.

Bronnen

(1): https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/eiwitten.aspx

(2): https://link.springer.com/article/10.2165/00007256-198401060-00006

(3): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279012/

(4): https://www.allesoversport.nl/artikel/het-nut-van-supplementen-eiwitshakes/

(5): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279012/

(6): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11079744