Stel je voor: je gaat lunchen en doseert hiervoor insuline. Je weet dat je basale (achtergrond) insuline goed is ingesteld, wat je koolhydraat-ratio is én je houdt rekening met overige factoren. Tóch merk je dat je bloedsuiker vrij snel na het eten flink piekt en misschien zelfs tijdelijk buiten je streefwaardes stijgt. Herkenbaar? Dan is het tijd om meer te leren over de kunst van de pre-bolus!

Let op: bespreek het doen van wijzigingen in je doseringen altijd eerst met je diabetesverpleegkundige. Ik heb geen medisch diploma en ben daarmee niet verantwoordelijk voor jouw acties.

Voordat we gaan kijken naar wat een pre-bolus is, hoe het werkt en hoe het kan helpen met het voorkomen van sterk en te hoog piekende bloedsuikers na het eten, moeten we eerst even wat zaken op een rij zetten. De algemene richtlijn [1] als het gaat om je bloedsuiker, is dat deze twee uur ná het eten onder de 10 mmol/L is. Als deze op dat punt toch hoger zijn, dan is het goed om naar de ‘bekende oorzaken’ te kijken:

  • Is je achtergrondinsuline goed ingesteld?
  • Klopt je koolhydraatratio?
  • Heb je de koolhydraten wel goed geteld?
  • Is er een correctie (goed) meegerekend?
  • Zo ja, is de correctiefactor correct?

Als je hier zeker van bent, dan is het tijd om die pieken na je maaltijd aan te pakken met de pre-bolus techniek!

Wat is een pre-bolus?

Bij een pre-bolus neem je jouw snelwerkende insulinedosering voor een maaltijd een ‘x’-aantal minuten vóór het eten, met als doel om de piek in de werking van de insuline te matchen met de snelheid waarmee jouw lichaam de maaltijd verteert. Dit moet dan resulteren in een stabielere bloedsuiker binnen streefwaardes tijdens en ná de maaltijd.

Waarom je dit zou doen?

Stel dat je 10 jaar met diabetes type 1 leeft, en gemiddeld 3 keer per dag eet. Bij 2 van die 3 maaltijden heb je een kleine piek die ongeveer een uur lang net buiten je streefwaardes hangt, alvorens hij weer zakt tot binnen je streefwaardes. Reken uit: 2 maaltijden per dag x 7 dagen in een week = 14 uur per week ‘net buiten streefwaardes’. 14 uur x 52 weken in een jaar = 728 uur per jaar. Dat x 10 jaar en je hebt 7.280 uur aan bloedsuikers buiten streefwaardes.

Je snapt dat wanneer je dit voorkomt, je de kans op complicaties hoogstwaarschijnlijk verkleint. Daarnaast is het bewezen dat dit voor betere hbA1c’s zorgt en je hierdoor minder doseringen mist [2]. Daarom dus!

Hoeveel minuten moet ik dan prikken vóór het eten?

Helaas hangt ook dít weer af van allerlei factoren (het zal eens niet), waardoor het per individu behoorlijk kan verschillen. Denk aan het soort snelwerkende insuline, de maaltijdcompositie (vetten, eiwitten & vezels), tijd op de dag en bijbehorende insulinegevoeligheid, activiteit voor- of na de maaltijd, lichaamsvet, etc.

Een richtlijn is om (wanneer je géén hypo hebt!) tussen 10 en 30 minuten voor het eten van de maaltijd te doseren wanneer je algemene snelwerkende insuline (zoals Novorapid, Novolog, etc.) gebruikt. Om tot een specifiekere timing te komen, moet je het volgende in kaart brengen:

  • Bloedsuikers voor, vlak na en twee uur ná het eten (liefst met een CGM!)
  • Maaltijdcompositie (koolhydraten, vetten én eiwitten, maar ook vezels)
  • Je koolhydraatratio
  • Hoeveel minuten je voor de maaltijd hebt geprikt
  • Eventuele overige factoren

Op basis van de resultaten pas je de timing van je insulinedosering samen met je diabetesverpleegkundige aan. Wanneer je de juiste pre-bolus timing hebt gevonden, moet het haalbaar zijn om onder de piek van je bloedsuikers onder de 10 mmol/L te kunnen houden na het eten.

Let er bij uit eten gaan wel op dat het serveren van eten soms onverwacht snel of langzaam kan gaan, en afhankelijk van de maaltijd het soms handiger is om pas te prikken als je weet hoe de maaltijd eruit ziet. Pre-bolus je toch? Dan is het handig om vooraf te vragen hoe lang het ongeveer duurt voordat het eten geserveerd wordt, en om dextro’s of een suikerrijk drankje achter de hand te houden mocht het onverwachts toch te lang duren.

Ook verdient de insulinesoort Fiasp, die ultrasnel werkt, een aparte benoeming. Wanneer je deze insuline gebruikt is bovenstaande techniek wellicht niet toepasbaar. Goed om dit dus ook met je verpleegkundige te overleggen.

Foto met maaltijd waarbij pre-bolus overwogen kan worden.

Conclusie pre-bolus

Hoewel het wat uitzoekwerk vereist om de techniek goed te gebruiken, kan de pre-bolus een zeer handige tool zijn als het gaat om het managen van je bloedsuikers. De bewezen voordelen van een betere hbA1c en het minder vaak missen van een injectie bevestigen dit. En als ik heel eerlijk ben is de pre-bolus techniek voor mij één van de redenen waarom ik vrij veel koolhydraten kan eten, zonder hiervoor volledig grip op mijn bloedsuikers te verliezen. Het proberen waard dus!

Bronnen:

[1]: https://www.thuisarts.nl/diabetes-mellitus-type-1/diabetes-mellitus-mijn-bloedsuiker-is-vaak-te-hoog-enof-te-laag

[2]: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28895431#