Glas witte wijn met diabetes type 1

Hoewel de uitspraak “geniet, maar drink met mate” je vast niet onbekend is, staat er bij alcohol en diabetes type 1 meer op het spel dan alleen je algemene gezondheid en dronkenschap. Alcohol kan op korte- en lange termijn een significant effect hebben op je bloedsuikers. Daarnaast hebben verschillende soorten drankjes, verschillende effecten op je waardes. Verantwoord drinken met diabetes type 1 kan, maar hiervoor is het wel handig om te weten wat hierbij komt kijken. In deze blog deel ik waar je rekening mee moet houden en wat mijn aanpak is. 

Let op: ik ben geen arts en heb geen medisch diploma. Bespreek een wijziging in je behandeling voor diabetes type 1 daarom altijd met je arts of diabetesverpleegkundige.

Wat is het effect van alcohol op je bloedsuikers?

De reden dat alcohol een groot effect kan hebben op je bloedsuikers, is omdat je lichaam alcohol ziet als gif. Bij inname van alcohol geeft je lever daarom alle prioriteit aan het afbreken hiervan. Hierdoor stopt de lever tijdelijk met het afgeven van glucose in de bloedstroom, terwijl je hiervoor wél basale insuline in je systeem hebt om deze missende glucose te vervoeren. Daarnaast stopt je lever ook (gedeeltelijk) met opnemen van glucose uit eten, waardoor je reserves niet worden aangevuld.

Voor elk glas alcohol is je lever zo’n 1 tot 1,5 uur bezig met het afbreken van de giftige stoffen. Hoe meer je drinkt, hoe langer je lever hiermee bezig is en zijn andere taken niet (goed) kan uitvoeren. Het gevolg hiervan kan (vaak uren na het drinken) een flinke en levensgevaarlijke hypo zijn [1].

De kans op zo’n hypo en hoe deze verloopt hangt niet niet alleen af van hoeveel alcohol je drinkt, maar ook of de drankjes in kwestie rijk zijn aan suiker/koolhydraten. Een suikerrijke cocktail kan zo eerst je bloedsuikers doen pieken, en dan alsnog uren later laten dalen. Dit terwijl een aantal glazen droge witte wijn je bloedsuiker eerder direct laat kelderen. Daarnaast moet je ook nog eens rekening houden met alle ‘normale’ dingen, zoals beweging (dansen), temperatuur, of je hebt gegeten, etc.

Je kunt je voorstellen dat insuline doseren voor alcohol daarmee vrij ingewikkeld kan zijn. Laten we voordat we verder gaan daarom eerst even kijken naar de koolhydraten in de meest bekende drankjes [2].

Witte wijn per glas (á 150 ml)

  • Pinot Grigio – 4 gram koolhydraten
  • Chardonnay 3.8 –  gram koolhydraten
  • Sauvignon Blanc – 2.7 gram koolhydraten

Let op: dessertwijnen hebben vaak 15 tot 20 gram koolhydraten per glas. 

Rode wijn per glas (á 150 ml)

  • Cabaret Sauvignon – 3.6 gram koolhydraten
  • Merlot – 3.7 gram koolhydraten
  • Pinot Noir – 3.4 gram koolhydraten

Bier per flesje

  • Heineken 11.3 – gram koolhydraten
  • Hertog Jan – 10.2 gram koolhydraten
  • Amstel – 9,5 gram koolhydraten
  • Speciaalbier – zeer verschillend!

Zoete likeur

  • Southern Comfort – 3 gram koolhydraten
  • Amaretto sour 12 gram koolhydraten
  • Bailey’s 7 gram koolhydraten

Shot-drankjes per 40 ml

Sterke drank zoals wodka, tequila, rum en whiskey bevat meestal geen koolhydraten. De zaak verandert natuurlijk wanneer je het mixt met normale frisdrank, i.p.v. zero-varianten!

Daarnaast heb je ook gezoete varianten van bijvoorbeeld rum en wodka, maar ook deze komen per shot vaak niet boven de 5 gram koolhydraten uit.

Wanneer is alcohol met diabetes type 1 gevaarlijk?

Het acute gevaar van alcohol komt naar voren wanneer je zoveel drinkt dat je te dronken bent om helder na te denken, bewusteloos raakt, of moet excessief kotsen door bijvoorbeeld alocholvergiftiging.

Wie dronken is vergroot niet alleen de kans op slechte beslissingen, maar kan ook zomaar belangrijke zaken vergeten. Wanneer je te dronken bent om je achtergrondinsuline op tijd of überhaupt te nemen, kan dit tot torenhoge bloedsuikers leiden. Ik hoef je als het goed is verder niet uit te leggen waarom je dit moet voorkomen.

Nog een stap verder is wanneer je bewusteloos raakt. Wanneer je bewusteloos bent kan je bloedsuiker zeer sterk dalen door de grote hoeveelheid alcohol, en eventueel gebrek aan eten en door inspanning (denk aan dansen met vrienden). Waar je normaal nog wakker wordt van een hypo, gebeurt dat in dit geval hoogstwaarschijnlijk niet. Het wordt lastig om dán je hypo op te lossen met koolhydraten. Hierdoor loop je een serieus risico op een beroerte of zelfs overlijden.

Mocht je ‘wegkomen’ met excessief kotsen (bijvoorbeeld door een alcoholvergiftiging), dan is het ook opletten geblazen. Hierdoor is de kans op uitdroging namelijk zeer groot. Dit kan leiden tot diabetische ketoacidose of juist een levensgevaarlijke hypo doordat je geen kans krijgt om glucose te drinken of eten [3].

Hoe kun je alcohol veilig drinken met diabetes type 1?

Nu hoef je natuurlijk niet zo veel te drinken tot je dronken bent, bewusteloos raakt of moet kotsen. Gelukkig is het dan ook prima mogelijk om met mate te genieten van alcohol, ook met diabetes type 1. Wel is het goed om de volgende adviezen aan te houden:

  • Beperk je alcoholinname tot 1 glas (per dag)
  • Vertel je vrienden en familie waar je mee bent dat je bloedsuikers kunnen zakken door alcohol, zodat zij kunnen bijspringen mits nodig
  • Draag een accessoire waarop staat dat je diabetes type 1 hebt
  • Check je bloedsuikers vaker en zowel voor, als tijdens en (lang) na het drinken
  • Drink geen alcohol wanneer je bloedsuiker laag is, of op lege maag
  • Combineer alcohol eventueel met een (verantwoord) hapje
  • Vergeet je medicatie niet; stel desnoods een herinnering in
  • Houd rekening met de kans op hypo’s en pas je insulinedosering en/of voeding (in overleg met diabetesverpleegkundige) aan op basis hiervan
  • Soms verwarren mensen een hypo met dronkenschap, of andersom. Check daarom voor de zekerheid je bloedsuikers, al is voorkomen nog beter.

Voor overige tips kun je terecht op de website van Diabeter.nl.

Glucagon

Mocht je dronken of bewusteloos zijn door een flinke hoeveelheid alcohol en een hypo moeten oplossen, dan is het ook goed om te weten dat glucagon waarschijnlijk niet of minder effectief werkt dan normaal. Dit omdat je lever nog steeds bezig is om de alcohol af te breken, en geen prioriteit geeft aan het vrijmaken van glucose die je indient via de glucagon-pen.

Uitzonderingen

Er zijn situaties wanneer je met diabetes type 1 beter geen alcohol kunt drinken. Voorbeelden hiervan zijn wanneer je bijvoorbeeld met lever- en/of nierproblemen kampt. Dankzij de kans op hoge bloedsuikers staan deze organen al vaker onder druk, en (regelmatige) alcoholconsumptie kan deze druk vergroten. Ook kun je alcohol beter vermijden wanneer je een hoge bloeddruk hebt.

Je kunt het best met je diabetesteam overleggen of jij in jouw situatie beter geen alcohol moet drinken.

Mijn persoonlijke aanpak

Aangezien ik met Ronnie’s Dosis ook mijn persoonlijke ervaringen deel en hier zo eerlijk mogelijk over ben, zal ik dat ook doen met betrekking tot het drinken van alcohol. Let wel op: dit is mijn aanpak. Dat wil niet zeggen dat jij dit ook zo moet doen!

Persoonlijk drink ik alleen witte of rode wijn, bijvoorbeeld in een restaurant of in de zomer op een terras. Dit gebeurt niet meer dan 1 á 2 keer per maand, en per keer nooit meer dan twee glazen. Voor mij heeft deze hoeveelheid alcohol weinig effect, ook omdat ik deze drankjes vaak combineer met een hapje. Ik ben zelf vrij bewust met mijn inname van alcohol en probeer dit zoveel mogelijk te beperken.

Er zijn ook tijden geweest waar ik regelmatig ging stappen en eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat de alcoholinname dan ook in verhouding hoger lag. Voor mij werkte het toen om voor elke twee drankjes rum met cola zero, één rum met normale cola (tegen hypo’s) en één glas water (tegen uitdroging) te drinken. Hierbij moest ik dan vaak nog wel mijn achtergrondinsuline iets naar beneden schroeven zodat ik de ochtend erna geen hypo’s kreeg. Een andere tactiek welke ik soms (met minder succes) hanteerde was het eten van een vettige snack voor het slapen, vooral als ik géén drankjes met suiker nam die avond.

Natuurlijk had ik hierbij avonden met mooiere en met slechtere bloedsuikers. Met variabelen als dansen, warmte, alcohol, eten, etc. is het simpelweg te lastig om altijd goede bloedsuikers te garanderen. Wel zorgde ik er persoonlijk altijd voor dat ik mijn medicatie mee had, dextro’s in mijn broek had en nooit zo veel dronk dat ik niet meer helder genoeg was om mijn insuline (goed) te doseren.

Zowel toen als nu kies ik eigenlijk alleen maar drankjes laag in koolhydraten. Ikzelf vind het te lastig om ook nog eens insuline te moeten doseren voor een drankje om een piek te voorkomen, zeker met de vergrote kans op een uitgestelde hypo.

Tot slot

Als het gaat om alcohol en diabetes type 1 kun je eigenlijk weinig meer doen dan richtlijnen, informatie en adviezen geven waarmee iemand (samen met de diabetesverpleegkundige) zijn weg moet vinden. Ik hoop dan ook dat bovenstaande informatie je hierbij helpt om dit op een verantwoorde manier te doen. Daarbij wil ik wel melden: géén alcohol drinken is altijd beter.

Bronnen

[1] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6125008/#bibr7-1559827617722137

[2] https://www.calorieking.com/us/en/

[3]: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6761899/